Yaşam Tarzı

Şuur Mihengi Dört Terim- Hidayet

İbni Kayyum el -cevziyye hidayeti dörde ayırmıştır:

1-Müşterek Hidayet:

    Mahlûkatın tamamının istifade ettiği hidayettir. Kâinatta var olan her şeye kendisine has suret ve şekiller veren Allah, bu mahlukata yaratılışına has sevk ve yönlendirmede bulundu. Şöyle ki “Her şeye yaratılışını veren ve sonra ona (yaratılış gayesini) hidayet eden” (Taha 50) İşte bu hidayet hareket eden bütün canlıları, bitkileri ve cemadatı içine alır. Her mahlûkun kendisine uygun bir hidayeti vardır. Eğer Rabbimizin bu umumi hidayeti olmasın kâinatta ahenk ve düzen kalmaz ve her şey helak olup giderdi.

2-Beyan ve Tarif Hidayeti:

    Hayır ve şer yollarına, kurtuluş ve helak yollarını tarif etme hidayeti “Semud’a gelince onlara hidayeti beyan ettikte onlar hidayet karşılığı körlüğü tercih etti.”(Fussilet 17). Yine tebliğciler ve davetçilerin hidayeti de delalet ve beyan hidayetidir.”Muhakkak ki sen doğru yola hidayet edersin.” (Şura 52) Yani doğru yolu beyan eder ve açıklarsın.

3-Tevfik Hidayeti:

   Bu, tamamen kalplere hidayet vermektir. Tevfik hidayetinin yegane sahibi Rabbul Alemindir. Ne bir meleki mukarrab ne de bir nebiyi muhterem bu hidayete malik değildir.”Dilediği sapıtır ve dilediğine hidayet veriri.”(Nahl 37)

4-Sevk Hidayeti:

   Cennetlikleri cennete, cehennemlikleri de cehenneme sevk etme hidayetidir.”İman edip Salih amel işleyenleri imanları sebebiyle Rableri altlarında ırmaklar akan Naim cennetlerine iletir.”(Yunus 9) Sonuç itibariyle her şeye onun hidayetiyle ulaşılır.

İmam Kurtubi de hidayeti dört kısma ayırmaktadır:

1-Delalet Hidayeti:

   Resullerin ve ona tabi olan davetçilerin hidayetidir.”Muhakkak ki sen doğru yola hidayet edersin.”(Şura 52) ayetindeki hidayet delalet etme manasının ifade etmektedir.

2-Teyit ve Tevfik Hidayeti:

   Kişiyi muvaffak kılıp kalpleri hidayete yöneltmek olan bu hidayet yalnızca Allah’a aittir.”Sen sevdiklerini(dilediklerini) hidayete ulaştıramazsın”(Kasas 56)

3-Hidayette Olan Kimsenin Manevi Hidayeti:

   “Kim Allah’a iman ederse kalbini hidayette kılar.”(Tegabun 11) Yani diğer ifadesiyle iman ehlini iman üzerine sabit kılma hidayetidir.

4-Ahirette Cennete Sevkiyat İçin Olan Hidayet:

   İşte bu dört hidayet birbiri ardına zuhur eder. Birbirine zincir halkası gibi bağlıdır. Birisi gerçekleşmeden diğeri tahakkuk etmez.

   Yahya b. Selam Kuran’da hidayetin 17 manaya geldiğinin ifade etmektedir. Şöyle ki:

  1. Beyan yani açıklamada bulunma.(Bakara 5, Ala 3)
  2. İslam dini (Hac 67)
  3. İman (Meryem 76)
  4. Nebi ve davetçi (Rad 7,Enbiya 73)
  5. Doğru yolu bilmek (Nahl 16, Taha 82, Enbiya 31)
  6. Muhammed (sav) vasfı ve nübüvveti (Muhammed 25, Bakara 159)
  7. Rüşt ve doğruya irşadı (Kasas 22, Sad 22)
  8. Rasuller ve kitaplar (Bakara 38)
  9. Kuran-ı Kerim ( Necm 23, Kehf 55)
  10. Tevrat (Mümin 53, Secde 23)
  11. Tevfik ve muvaffakiyet verilmek (Bakara 157, Tegabun 11)
  12. Delil getirmek (Bakara 258)
  13. Tevhid (Fetih 28)
  14. Âdetine uyup aynen devam ettirmek.(Zuhruf 22, Enam 15)
  15. Tevbe (İmam katade’ye göre) (Araf 156)
  16. Salah ve ıslah (Yusuf 52)
  17. Haline uygun olarak ilham etmek.(Taha 57)

Hidayet;

  1. Kâfirin kalbini küfür karanlıklarından iman aydınlığına çıkarır. Müminin kalbini ilim ve iman nurlarıyla doldurur.
  2. İbadetlerinde ihlâslı olan kimseler hidayet temeli üzerine yakin binaları tesis ederler.
  3. Allah’ın rızasına ulaştıran hidayet, hayatın tamamını Rabbani ölçülerle süsler.
  4. Toplumda hidayet rehberi olmak itaatleri çoğaltır, kişiyi isyanlardan uzaklaştırır.

       Ne Mutlu Hidayete Tabii Olanlara!

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu